Uploaded April 2022 | Updated September 2026, 4 days ago
In het filmpje vertellen Deltares experts Gilles Erkens, Sanneke van Asselen en Saskia Hommes over wat bodemdaling is en betekent voor Nederland, maar ook de rest van de wereld.
Bodemdaling is het langzame proces van verlaging van het landoppervlak, deels veroorzaakt door natuurlijke processen, maar vaak ook door menselijk handelen. Er zijn verschillende oorzaken, zoals veenoxidatie, waarbij het veen geleidelijk wordt afgebroken, en het samendrukken van veen door het gewicht van de bovenliggende lagen, wat leidt tot compactie.
Daarnaast kan bodemdaling optreden door menselijke activiteiten, zoals gronddrainage, waarbij oppervlaktewater wordt afgevoerd, of door het winnen van water, zout of gas uit diepe lagen, wat kan resulteren in bodemdaling. De effecten van bodemdaling variëren afhankelijk van het gebied. In stedelijke gebieden kunnen gebouwen verzakken, afhankelijk van de fundering. In landelijke gebieden kan bodemdaling leiden tot CO2-uitstoot door oxidatie van veen.
Een boorlocatie zoals die in het centrum van Gouda is voor geologen een bijzondere plek. Hoewel boringen meestal in landelijke gebieden worden uitgevoerd, hebben steden zoals Gouda te maken met schade door bodemdaling. Het is daarom essentieel om de situatie goed te begrijpen.
Nederland kampt met bodemdaling, wat het land steeds lager doet liggen. Dit vormt een uitdaging, vooral omdat de zeespiegel stijgt. Wereldwijd speelt dit probleem, met name in kustgebieden. Voorbeelden zijn New Orleans, en ook in Europa hebben steden zoals Venetië en grote delen van Zuidoost-Azië, waaronder China, Indonesië en Bangladesh, te maken met bodemdaling.
In Nederland komt bodemdaling vooral voor langs de kust, maar ook in noordelijke gebieden zoals Friesland en Groningen, en in mindere mate in het binnenland, zoals Overijssel en Flevoland. Deze gebieden hebben te maken met bodemdaling als gevolg van slappe grond. Bovendien wordt bodemdaling in Nederland vaak veroorzaakt door gas- en zoutwinning. Het bekendste voorbeeld is het aardgasveld in Groningen, maar ook in andere delen van noord en west Nederland komt dit voor.
In recente jaren zien we toenemende bodemdaling verder landinwaarts. Dit wordt veroorzaakt door diepere kleilagen die zich anders gedragen door de droge periodes. Dit samendrukken van de kleilagen leidt tot schade aan gebouwen, waardoor het getroffen gebied groter wordt.
Er is veel inspanning gestoken in het opzetten van meetstations, vooral in verschillende veengebieden. Deze metingen geven inzicht in de omvang van de bodemdaling en welke maatregelen effectief kunnen zijn. Desondanks ontbreken meetlocaties voor bodemdaling in meer stedelijke omgevingen. Daarnaast is er behoefte aan meer aandacht voor het sociaal-economische aspect van bodemdaling, inclusief de economische gevolgen en schade, evenals geschikte governance-arrangementen.
De governance van bodemdaling omvat verantwoordelijkheden en de implementatie van maatregelen. Na het bepalen van een strategie en mogelijke maatregelen, is het cruciaal om deze daadwerkelijk uit te voeren. Het is tijd om te breken met de traditie van de afgelopen duizend jaar en alternatieve keuzes te onderzoeken. Dit vereist voldoende kennis en informatie.
In het filmpje vertellen Deltares experts Gilles Erkens, Sanneke van Asselen en Saskia Hommes over wat bodemdaling is en betekent voor Nederland, maar ook de rest van de wereld.
Bodemdaling is het langzame proces van verlaging van het landoppervlak, deels veroorzaakt door natuurlijke processen, maar vaak ook door menselijk handelen. Er zijn verschillende oorzaken, zoals veenoxidatie, waarbij het veen geleidelijk wordt afgebroken, en het samendrukken van veen door het gewicht van de bovenliggende lagen, wat leidt tot compactie.
Daarnaast kan bodemdaling optreden door menselijke activiteiten, zoals gronddrainage, waarbij oppervlaktewater wordt afgevoerd, of door het winnen van water, zout of gas uit diepe lagen, wat kan resulteren in bodemdaling. De effecten van bodemdaling variëren afhankelijk van het gebied. In stedelijke gebieden kunnen gebouwen verzakken, afhankelijk van de fundering. In landelijke gebieden kan bodemdaling leiden tot CO2-uitstoot door oxidatie van veen.
Een boorlocatie zoals die in het centrum van Gouda is voor geologen een bijzondere plek. Hoewel boringen meestal in landelijke gebieden worden uitgevoerd, hebben steden zoals Gouda te maken met schade door bodemdaling. Het is daarom essentieel om de situatie goed te begrijpen.
Nederland kampt met bodemdaling, wat het land steeds lager doet liggen. Dit vormt een uitdaging, vooral omdat de zeespiegel stijgt. Wereldwijd speelt dit probleem, met name in kustgebieden. Voorbeelden zijn New Orleans, en ook in Europa hebben steden zoals Venetië en grote delen van Zuidoost-Azië, waaronder China, Indonesië en Bangladesh, te maken met bodemdaling.
In Nederland komt bodemdaling vooral voor langs de kust, maar ook in noordelijke gebieden zoals Friesland en Groningen, en in mindere mate in het binnenland, zoals Overijssel en Flevoland. Deze gebieden hebben te maken met bodemdaling als gevolg van slappe grond. Bovendien wordt bodemdaling in Nederland vaak veroorzaakt door gas- en zoutwinning. Het bekendste voorbeeld is het aardgasveld in Groningen, maar ook in andere delen van noord en west Nederland komt dit voor.
In recente jaren zien we toenemende bodemdaling verder landinwaarts. Dit wordt veroorzaakt door diepere kleilagen die zich anders gedragen door de droge periodes. Dit samendrukken van de kleilagen leidt tot schade aan gebouwen, waardoor het getroffen gebied groter wordt.
Er is veel inspanning gestoken in het opzetten van meetstations, vooral in verschillende veengebieden. Deze metingen geven inzicht in de omvang van de bodemdaling en welke maatregelen effectief kunnen zijn. Desondanks ontbreken meetlocaties voor bodemdaling in meer stedelijke omgevingen. Daarnaast is er behoefte aan meer aandacht voor het sociaal-economische aspect van bodemdaling, inclusief de economische gevolgen en schade, evenals geschikte governance-arrangementen.
De governance van bodemdaling omvat verantwoordelijkheden en de implementatie van maatregelen. Na het bepalen van een strategie en mogelijke maatregelen, is het cruciaal om deze daadwerkelijk uit te voeren. Het is tijd om te breken met de traditie van de afgelopen duizend jaar en alternatieve keuzes te onderzoeken. Dit vereist voldoende kennis en informatie.
