Uploaded April 2020 | Updated September 2026, 1 week ago
La 3ème révolution (2008) Fred Vargas : arqueològa, istoriana, especialista de la pèsta e autora de romans policièrs (Viviane Hamy).
Tèxte de 2008 dedicat aus sons mainats e aus mainats de la tèrra en recomandar :
«E podossen aver la clarvedença e lo coratge qui n’avom pas (ne’us demandi pas de nse perdonar).»
Ua video que circula : La Tresau revolucion de Fred VARGAS, votz de C. Gainsbourg, Produccion Imagine 2050, Realizacion Storycircus, ligam a la fin d'aqueste tèxte-diaporama. Version en occitan deus Pirenèus per Domenja Lekuona sus ua musica originau de Joan Francés Tisnèr e que’s tròba suu blòc https://hadiu.eu/2020/04/07/en-ondas-setm-15-la-3au-revolucion/.
La 3au revolucion
Que i èm ! Aquí que i èm renduts ! Despuish 50 ans qu'aquesta tormenta miaça dens los horns hauts de l'incuria de l'umanitat, que i èm : dens la paret, au cantèr deu gorg, com l'òmi solet ac sap har dab engenh, que perceb la realitat solament quan lo hè mau, tant com la bona vielha cigala a qui prestèm nostas qualitats de laishèra. Qu’avem cantat, dançat. Quan disi « nos », entenem un quart de l'umanitat mentre que la demora èra a la pena. Que ns’avem bastit la vita melhora. Qu’avem tirat los pesticidas a l'aiga, hums dens l'er. Qu’avem miat tres veituras. Qu’avem vueitat las minas. Qu’avem minjat ahragas au cap deu monde. Qu’avem viatjat en tots los sens. Qu’avem esclairat las nueits. Qu’avem cauçat tenis que parpalhejan quan marchan. Qu’avem pravat. Qu’avem banhat lo desèrt, acidificat la ploja, creat clònes. Francament, que’s pòt díser que ns’èm plan divertits ! Qu’avem capitat dequeròs clarament meravilhós, hòrt mauaisits, com har hóner la banquisa, esquilhar bestiòlas geneticament modificadas sos tèrra, desplaçar lo Gulf Stream, destruíser un tèrç de las espècias viventas, har petar l'atòme, en·honsar bordilhas radioactivas dens lo sòu, a l’esconut. Francament, que ns’èm hèit ua pèth d’arríder ! Francament, Qu’avem plan profieitat !... E qu’aimarem plan contunhar de tant qu’ei mei amusant de sautar dens un avion dab tenis luminosas que de hotjar truhas … Mès qu’èm renduts !... A la tresau revolucion qu'a aquò de diferent de las duas prumèras - la revolucion neolitica e la revolucion industriau per memòria- : non l’avem pas causida. «Èm obligats de la har, la tresau revolucion ? », demandarà quauque esperit reticent e chepicós. Quiò, n’avem pas de causir ! A jà començat, nos demandè briga lo noste avís. Qu’ei Mair Natura qui ac decidí. Après nos aver aimablament deishat jogar dab era despuish decennias, Mair Natura, escagassada, estarida, solhada, vueitada de sang, que ns’agota las canèras : deu petròli, deu gas, de l'urànium, de l'er, de l'aiga. Son ultimatum qu’ei clar e shens pietat : « Sauvatz-me !... o crebatz dab jo»,... a l'excepcion de las ahromigas e de las aranhas que nos suberviuràn pr’amor hòrt resistentas... e d'auta part guaire portadas sus la dança ! « Sauvatz-me !... o crebatz dab jo». Evidentament, atau dit, que’s compren que n’avem a pas de causir. Que ns’executam suu pic e quitament, se n’avem lo temps, que ns’excusam, esvarjats e vergonhós. D'uns, un pechic saunejaires, temptan d'obtiéner un perlonguet, de s'amusar enqüèra dab la creishença. En de batles ! I a besonha ! Mei que n’avó jamei l'umanitat : netejar lo cèu, lavar l'aiga, descrassar la tèrra, deishar la veitura, carar lo nuclear, relhevar los ors blancs, amortir en partent, velhar a la patz, contiéner l'aviditat, trobar ahragas au ras de casa, pas sortir de nueit per amassar-las totas, deishà’n aus vesins, relançar la marina a vela, deishar lo carbon on ei. Menshidèm nse ! Ne nse deishem pas temptar ! Deishem aqueste carbon tranquille ! Recuperar la hemsa, pishar peus camps, per lo fosfore n'avèm pas mei arren ! Qu’avem exaurit las minas. Totun, que nse n’èm plan arriduts ! S'esforçar, quitament reflectir. E shens voler ofensar dab un mot cadut en desuetud, estar solidaris... dab lo vesin, dab l’Euròpa, dab lo Monde. Programa colossau qu'aqueste de la tresau revolucion ! Nat escapatòri ! Via hòra ! Enqüèra que calha notar qu’arrecaptar lo hems - e tots los qui ac hasón b’ac saben – qu’ei ua activitat pregondament satisfasenta qui n'empacha pas de dançar, lo ser vengut, n’ei pas incompatible !... A condicions la patz que sia aquí... A condicions que contenguem lo tornar de la barbaria, ua auta de las granas especialitats de l'òmi, la mei aguda, lhèu ! A d’aqueste prètz, que ns’i escaderam a la tresau revolucion. A d’aqueste prètz, dançaram... autament, shens dobte, mès dançaram enqüèra. ADARA O JAMEI
F. Vargas, 2008
Roman "Pars vite et reviens tard" de Fred Vargas de 2001, ua anóncia en video : youtu.be/lRetsW3a7iY. Que soi fan !
fòtos © D. Lekuona (tanlèu com n'agi lo temps creative commons).
Musica La tresau revolucion © Joan Francés Tisnèr joanfrancestisner.com
La 3ème révolution (2008) Fred Vargas : arqueològa, istoriana, especialista de la pèsta e autora de romans policièrs (Viviane Hamy).
Tèxte de 2008 dedicat aus sons mainats e aus mainats de la tèrra en recomandar :
«E podossen aver la clarvedença e lo coratge qui n’avom pas (ne’us demandi pas de nse perdonar).»
Ua video que circula : La Tresau revolucion de Fred VARGAS, votz de C. Gainsbourg, Produccion Imagine 2050, Realizacion Storycircus, ligam a la fin d'aqueste tèxte-diaporama. Version en occitan deus Pirenèus per Domenja Lekuona sus ua musica originau de Joan Francés Tisnèr e que’s tròba suu blòc https://hadiu.eu/2020/04/07/en-ondas-setm-15-la-3au-revolucion/.
La 3au revolucion
Que i èm ! Aquí que i èm renduts ! Despuish 50 ans qu'aquesta tormenta miaça dens los horns hauts de l'incuria de l'umanitat, que i èm : dens la paret, au cantèr deu gorg, com l'òmi solet ac sap har dab engenh, que perceb la realitat solament quan lo hè mau, tant com la bona vielha cigala a qui prestèm nostas qualitats de laishèra. Qu’avem cantat, dançat. Quan disi « nos », entenem un quart de l'umanitat mentre que la demora èra a la pena. Que ns’avem bastit la vita melhora. Qu’avem tirat los pesticidas a l'aiga, hums dens l'er. Qu’avem miat tres veituras. Qu’avem vueitat las minas. Qu’avem minjat ahragas au cap deu monde. Qu’avem viatjat en tots los sens. Qu’avem esclairat las nueits. Qu’avem cauçat tenis que parpalhejan quan marchan. Qu’avem pravat. Qu’avem banhat lo desèrt, acidificat la ploja, creat clònes. Francament, que’s pòt díser que ns’èm plan divertits ! Qu’avem capitat dequeròs clarament meravilhós, hòrt mauaisits, com har hóner la banquisa, esquilhar bestiòlas geneticament modificadas sos tèrra, desplaçar lo Gulf Stream, destruíser un tèrç de las espècias viventas, har petar l'atòme, en·honsar bordilhas radioactivas dens lo sòu, a l’esconut. Francament, que ns’èm hèit ua pèth d’arríder ! Francament, Qu’avem plan profieitat !... E qu’aimarem plan contunhar de tant qu’ei mei amusant de sautar dens un avion dab tenis luminosas que de hotjar truhas … Mès qu’èm renduts !... A la tresau revolucion qu'a aquò de diferent de las duas prumèras - la revolucion neolitica e la revolucion industriau per memòria- : non l’avem pas causida. «Èm obligats de la har, la tresau revolucion ? », demandarà quauque esperit reticent e chepicós. Quiò, n’avem pas de causir ! A jà començat, nos demandè briga lo noste avís. Qu’ei Mair Natura qui ac decidí. Après nos aver aimablament deishat jogar dab era despuish decennias, Mair Natura, escagassada, estarida, solhada, vueitada de sang, que ns’agota las canèras : deu petròli, deu gas, de l'urànium, de l'er, de l'aiga. Son ultimatum qu’ei clar e shens pietat : « Sauvatz-me !... o crebatz dab jo»,... a l'excepcion de las ahromigas e de las aranhas que nos suberviuràn pr’amor hòrt resistentas... e d'auta part guaire portadas sus la dança ! « Sauvatz-me !... o crebatz dab jo». Evidentament, atau dit, que’s compren que n’avem a pas de causir. Que ns’executam suu pic e quitament, se n’avem lo temps, que ns’excusam, esvarjats e vergonhós. D'uns, un pechic saunejaires, temptan d'obtiéner un perlonguet, de s'amusar enqüèra dab la creishença. En de batles ! I a besonha ! Mei que n’avó jamei l'umanitat : netejar lo cèu, lavar l'aiga, descrassar la tèrra, deishar la veitura, carar lo nuclear, relhevar los ors blancs, amortir en partent, velhar a la patz, contiéner l'aviditat, trobar ahragas au ras de casa, pas sortir de nueit per amassar-las totas, deishà’n aus vesins, relançar la marina a vela, deishar lo carbon on ei. Menshidèm nse ! Ne nse deishem pas temptar ! Deishem aqueste carbon tranquille ! Recuperar la hemsa, pishar peus camps, per lo fosfore n'avèm pas mei arren ! Qu’avem exaurit las minas. Totun, que nse n’èm plan arriduts ! S'esforçar, quitament reflectir. E shens voler ofensar dab un mot cadut en desuetud, estar solidaris... dab lo vesin, dab l’Euròpa, dab lo Monde. Programa colossau qu'aqueste de la tresau revolucion ! Nat escapatòri ! Via hòra ! Enqüèra que calha notar qu’arrecaptar lo hems - e tots los qui ac hasón b’ac saben – qu’ei ua activitat pregondament satisfasenta qui n'empacha pas de dançar, lo ser vengut, n’ei pas incompatible !... A condicions la patz que sia aquí... A condicions que contenguem lo tornar de la barbaria, ua auta de las granas especialitats de l'òmi, la mei aguda, lhèu ! A d’aqueste prètz, que ns’i escaderam a la tresau revolucion. A d’aqueste prètz, dançaram... autament, shens dobte, mès dançaram enqüèra. ADARA O JAMEI
F. Vargas, 2008
Roman "Pars vite et reviens tard" de Fred Vargas de 2001, ua anóncia en video : youtu.be/lRetsW3a7iY. Que soi fan !
fòtos © D. Lekuona (tanlèu com n'agi lo temps creative commons).
Musica La tresau revolucion © Joan Francés Tisnèr joanfrancestisner.com
